Κυριακή, 17.12.2017
Αξιοθεάτα Ρώμης

Ρωμαϊκή Αγορά

Η Ρωμαϊκή Αγορά (Forum Romanum) ήταν το κέντρο της καθημερινής ζωής στην αυτοκρατορική Ρώμη όπως αποδεικνύεται από τα πολλά ερείπια, τις αψίδες θριάμβου, τους ναούς και τις βασιλικές. Μέχρι το 509 π.Χ., όταν η Ρώμη έγινε δημοκρατία, η πόλη βασιλευόταν από την ετρουσκική δυναστεία των Ταρκίν (Tarquin). Οι βασιλείς κατασκεύασαν αγωγό λυμάτων, το αποχωρητήριο του «Maxima», για την αποστράγγιση των υδάτων από τις βαλτώδεις περιοχές της κοιλάδας μεταξύ των λόφων του Παλατίν, του Καπιτωλίνου και του Εσκουλίν του ποταμού Τίβερη. Από τότε, η περιοχή αυτή ήταν το κέντρο των δραστηριοτήτων στη Ρώμη. Σήμερα η αγορά είναι γνωστή ως το Forum Romanum, αν και μπορεί να μοιάζει με μια άτακτη συλλογή ερειπίων για τους αμύητους, αλλά με κάποια φαντασία μπορείτε να δείτε τη ρωμαϊκή αυτοκρατορία να ζωντανεύει μπροστά σας. Τα απομεινάρια πολλών κτιρίων από διαφορετικές περιόδους είναι ορατά με το φόρουμ να είναι γεμάτο με κτίρια επίκεντρα της ζωής των τότε κοινωνιών και κυρίως ναών. Οι τρεις αψίδες θριάμβου που χτίστηκαν στο φόρουμ έγιναν από αυτοκράτορες σε ανάμνηση των νικών τους. Στο φόρουμ ήταν και η σύγκλητος της γερουσίας καθώς και το βήμα της Ρόστρα απ'όπου απεύθυναν λόγο προς το λαό. Μία ψηλή στήλη, η Milliarum Aureum, ήταν τοποθετημένη μπροστά από το ναό του αυτοκράτορα Αύγουστου. Όλες οι αποστάσεις προς τη Ρώμη μετρήθηκαν από αυτή τη στήλη και θεωρούνταν κάτι σαν το σημείο μηδέν της αυτοκρατορίας.

Πάνθεον


Χτισμένο πάνω από 1800 χρόνια πριν, το υπέροχο Πάνθεον στέκεται ακόμα ως υπενθύμιση της μεγάλης ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Με τους χοντρούς τοίχους του και τις μεγάλες μαρμάρινες κολόνες, το Πάνθεον εντυπωσιάζει τους επισκέπτες. Αυτό που θα σας αφήσει άφωνους όμως είναι ο 43 μέτρα ψηλός τρούλος του. Ήταν ο μεγαλύτερος τρούλος στον κόσμο μέχρι το 1436, όταν στην Φλωρεντία τελείωσε η κατασκευή της Μητρόπολης. Στην κορυφή του θόλου υπάρχει ένα μεγάλο άνοιγμα, το Oculus, το οποίο ήταν η μόνη πηγή φωτός. Αρχικά ένας ναός για όλους τους ειδωλολατρικούς θεούς, ο ναός μετατράπηκε σε εκκλησία στο 609 μΧ. Το Πάνθεον περιέχει τώρα τους τάφους του διάσημου καλλιτέχνη Ραφαήλ και αρκετών Ιταλών Βασιλέων. Πριν από το Πάνθεον δύο άλλα κτίρια προϋπήρχαν στον ίδιο χώρο. Το πρώτο, μια παραδοσιακή ευθύγραμμη, σε σχήμα "Τ" χτίστηκε το 27 π.Χ. από τον αυτοκράτορα Μάρκο Αγρίππα. Ο ναός ήταν αφιερωμένος στους θεούς Άρη και Αφροδίτη. Το 80 μ.Χ. υποθέτουμε πως κάηκε, αλλά ξαναχτίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομιτιανό. Το 110 μ.Χ. το κτίριο χτυπήθηκε από κεραυνό και κάηκε ξανά. Στο 118 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Αδριανός διέταξε το Πάνθεον να αποκατασταθεί αλλά με ένα δυνατό και επιβλητικό σχέδιο. Αυτή τη φορά το κτίριο του Πάνθεου θα διαρκούσε πολύ περισσότερο. Το πιο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι Ρωμαίοι κατά την κατασκευή του Πάνθεον ήταν το τεράστιο βάρος του μεγάλου θόλου. Για να το υποστηρίξει χρειάστηκε κατάλληλη ενίσχυση, όπως συμβαίνει σήμερα, το πάχος των τοιχωμάτων μειώθηκε σταδιακά, όπως το ύψος αυξήθηκε. Οι Ρωμαίοι που χρησιμοποιείται, επίσης, ένα διαφορετικό είδος του σκυροδέματος για το θόλο, όπως για τα τείχη. Οι τεράστιες στήλες που χρησιμοποιούνται για τη στοά ζυγίζουν 60 τόνους η καθεμιά και έχουν μεταφερθεί από την Αίγυπτο με φορτηγίδες πλοία. Οι στήλες υποστηρίζουν το αέτωμα όπου υπάρχει μια επιγραφή που αποδίδει το Πάνθεον στον Μάρκο Αγρίππα παρόλο που χτίστηκε από τον Αδριανό. Το Πάνθεον βρίσκεται δίπλα στην Πλατεία της Ροτόντας (Piazza della Rotonda), μιας ορθογώνιας πλατείας με κεντρικό συντριβάνι και έναν οβελίσκο. Η πολυσύχναστη πλατεία βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο της Ρώμης και δεν απέχει πολύ από την πλατεία Ναβόνε (Piazza Navone), μία από τις πιο όμορφες πλατείες της Ρώμης.


Castel Sant' Angelo

Αυτό το επιβλητικό στρογγυλό φρούριο εξυπηρέτησε στο να προστατεύει τόσο τους ζωντανούς όσο και τους νεκρούς. Χτίστηκε αρχικά για μαυσωλείο του Αδριανού και αργότερα μετατράπηκε σε φρούριο για τους Πάπες τον 6ο π.Χ. αιώνα. Κατά τη διάρκεια ενός λιμού εκείνη την εποχή, ο Πάπας Γρηγόριος ο Μέγας είδε ένα φάντασμα άγγελο να πετάει πάνω από το κτίριο και ονόμασε το φρούριο σε Castel Sant' Angelo. Το φρούριο συνδέθηκε με τα παλάτια του Βατικανού το 1277 με έναν τοίχο αλλά και μία διάβαση, επιτρέποντας στους Πάπες να καταφεύγουν εκεί σε εποχές κινδύνου. Κατά τη διάρκεια του 16ου αιώνα και την πολιορκία αυτοκράτορα Καρόλου του 5ου, εκατοντάδες κόσμου έμειναν εκεί για μήνες. Το bar που έχει φτιαχτεί στο κάστρο έχει πολύ νόστιμα σνακ και προσφέρει μοναδική θέα προς ολόκληρη τη Ρώμη.

Κολοσσαίο

Από όλα τα μνημεία στη Ρώμη, το Κολοσσαίο είναι αυτό που συνδέεται με τους περισσότερους θρύλους. Μπορούσε να φιλοξενήσει παραπάνω από 50000 θεατές. Εδώ οι μονομάχοι πραγματοποιούσαν αγώνες μέχρι θανάτου και καταδικασμένοι φυλακισμένοι πολεμούσαν με πεινασμένα λιοντάρια. Αυτό το σημαντικό σύμβολο της Αιώνιας Ρώμης ακόμα εξιτάρει τη φαντασία των επισκεπτών και για αυτό σχηματίζονται ουρές προκειμένου να μπει κανείς μέσα. Η κατασκευή του ξεκίνησε από τον αυτοκράτορα Vepsasian το 72π.Χ. στο μέρος που ο Νέρωνας είχε τα ιδιωτικά του Domus Aurea και ολοκληρώθηκε από το γιο του Τίτο το 80π.Χ. Από εκεί και μετά πραγματοποιόντουσαν οι αγώνες που διαρκούσαν 100 μέρες και νύχτες κατά τους οποίους 5000 ζώα σφαγιάζονταν. Με την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, το Κολοσσαίο εγκαταλείφθηκε και καλύφθηκε με τεράστια, εξωτικά φυτά; Σπόροι είχαν μεταφερθεί από τα αγρίμια που εμφανίζονταν κατά καιρούς στην αρένα (π.χ. κροκόδειλοι, αρκούδες, τίγρεις, ελέφαντες και ιπποπόταμοι). Στα χρόνια του Μεσαίωνα έγινε φρούριο όπου έμεναν δύο από τις στρατιωτικές οικογένειες της Ρώμης. Έχει χτυπηθεί πολλές φορές από σεισμούς και σαν αποτέλεσμα έχουν χρησιμοποιηθεί κομμάτια του για τη κατασκευή διαφόρων κτιρίων, όπως για παράδειγμα του Palazzo Venezia. Ακόμα και σήμερα παραμένει ένα εντυπωσιακό κτίριο για να θαυμάσει κανείς.


Φοντάνα ντι Τρέβι


Η Φοντάνα ντι Τρέβι (Fontana di Trevi) είναι το πιο διάσημο και αναμφισβήτητα το πιο όμορφο συντριβάνι της Ρώμης. Αυτό το εντυπωσιακό μνημείο δεσπόζει στη μικρή πλατεία Trevi που βρίσκεται στην περιοχή του Quirinale. Η Φοντάνα ντι Τρέβι είναι το τέλος του Aqua Virgo, ενός υδραγωγείου που κατασκευάστηκε το 19 π.Χ. και φέρνει νερό από τις πηγές στο Salone (περίπου 20 χιλιόμετρα από τη Ρώμη) και παρέχει στα συντριβάνια της Ρώμης νερό. Το 1732, ο Πάπας Κλήμης ο 12ος ανέθεσε στον Νικολά Σάλβι (Nicola Salvi) να δημιουργήσει ένα μεγάλο συντριβάνι στην πλατεία Τρέβι. Ένα προηγούμενο εγχείρημα να οικοδομηθεί το συντριβάνι κατόπιν σχέδιου του Μπερνίνι σταμάτησε έναν αιώνα νωρίτερα, μετά το θάνατο του Πάπα Ουρβανού του 8ου. Η κατασκευή του μνημειακού μπαρόκ συντριβανιού ολοκληρώθηκε τελικά το 1762. Η κεντρική φιγούρα του συντριβανιού είναι ο Ποσειδώνας, θεός της θάλασσας. Η αναπαράσταση έχει τον Ποσειδώνα στα ηνία ενός άρματος σε σχήμα κελύφους, να έλκεται από δύο ιππόκαμπους. Κάθε ιππόκαμπος καθοδηγείται από ένα Τρίτωνα. Ένα από τα άλογα είναι ήρεμο και υπάκουο, και το άλλο ανήσυχο. Οι συμπεριφορές τους συμβολίζουν τις διακυμάνσεις στις διαθέσεις της θάλασσας. Από την αριστερή πλευρά του Ποσειδώνα είναι ένα άγαλμα που εκπροσωπεί την αφθονία, και στα δεξιά ένα άγαλμα που αντιπροσωπεύει την υγιεινή. Πάνω από τα γλυπτά βρίσκονται τα ανάγλυφα, με ένα εξ αυτών να απεικονίζει τον Αγρίππα, το στρατηγό που έχτισε το υδραγωγείο. Το νερό στο κάτω μέρος του σιντριβανιού αντιπροσωπεύει τη θάλασσα. Ο θρύλος λέει ότι θα επιστρέψετε στη Ρώμη εάν πετάξετε μέσα ένα κέρμα στο νερό. Θα πρέπει να το πετάξετε πάνω από τον ώμο σας με την πλάτη σας προς το νερό.



Λουτρά του Καρακάλλα


Τα Λουτρά του Καρακάλλα ήταν μεγαλύτερα στον κόσμο όταν και ολοκληρώθηκαν το 217μ.Χ. και ήταν σε λειτουργία για περισσότερα από 300 χρόνια. Τα ερείπια από κόκκινα τούβλα των Λουτρών βρίσκονται νοτιοανατολικά του κέντρου της αρχαίας Ρώμης. Τα λουτρά ήταν τεράστια κτίρια, με τεράστιες τοιχογραφίες και θόλους που κάλυπταν τα μεγάλα δωμάτια. Αυτό το τεράστιο συγκρότημα 27 στρεμμάτων στεγάζονταν εγκαταστάσεις με θέσεις για περισσότερα από 1600 άτομα. Σε μια εποχή που γινόταν συνωστισμός και στη Ρώμη υπήρχαν λίγες εγκαταστάσεις υγιεινής, τα περισσότερα από 50 λουτρά της Αυτοκρατορικής Ρώμης διαδραμάτιζαν σημαντικό ρόλο στη ζωή των πολιτών της. Η τελετουργία της κολύμβησης ήταν μια μακρά διαδικασία, αρχίζοντας με ένα ζεστό μπάνιο στη calidarium. Έπειτα επάνω ήταν το χλιαρό Tepidarium, ακολουθούμενο από το κρύο frigidarium. Στη συνέχεια κολυμπούσαν στην natatio, μια ανοικτή πισίνα. Το συγκρότημα ήταν στην πραγματικότητα ένα πολύ-λειτουργικό κέντρο αναψυχής και στέγαζε γυμναστήρια, βιβλιοθήκες, κήπους, αίθουσες τέχνης, εστιατόρια και ακόμη και οίκους ανοχής. Τα Λουτρά του Καρακάλλα ήταν γνωστά για το πλούσια εσωτερικό τους, που χαρακτήριζόταν από καθίσματα από μάρμαρο, ψηφιδωτά που διακοσμούσαν τους τοίχους και δάπεδα, καθώς και τα συντριβάνια και τα αγάλματα που συνέθεταν τον υπέροχο διάκοσμο. Η κατασκευή των Λουτρών του Καρακάλλα άρχισε το 212 μ.Χ. και ολοκληρώθηκε το 217 μ.Χ.. Το συγκρότημα χτίστηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Καρακάλλα το επίσημο όνομα του οποίου ήταν Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνους, εξ ου και το αρχικό όνομα των λουτρών, Thermae Antoninianae. Ο αυτοκράτορας πήρε το παρατσούκλι Καρακάλλα κατόπιν ενός Γαλατικού πουκάμισου που φορούσε, αλλά το όνομα αυτό δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ επίσημα. Ο Καρακάλλα ήταν διαβόητος για την δολοφονία του πιο δημοφιλή αδελφού του, Geta. Είναι επίσης γνωστός για την απόφασή του να προσφέρει υπηκοότητα σε όλους τους ελεύθερους κατοίκους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, κυρίως αποσκοπόντας στην αύξηση των εσόδων από τους φόρους. Ένα πολύπλοκο σύστημα διανομής του νερού εξασφάλιζε σταθερή ροή του νερού από το υδραγωγείο Aqua Marcia. Κάτω από τα κύρια κτίρια ήταν δύο επίπεδα, το ανώτερο χρησιμοποιήθηκε για τις υπηρεσίες και τη θέρμανση του νερού και το κατώτερο χρησιμοποιήθηκε για την αποστράγγιση των υδάτων. Τα λουτρά ήταν πλήρως λειτουργικά μέχρι 537μ.Χ. όταν οι Γότθοι, κατέστρεψαν το υδραγωγείο και διέκοψαν την παροχή νερού. Στην παρακμή των λουτρών συνετέλεσαν, η αμέλεια, οι λεηλασίες και ένας σεισμός που μετέτρεψε αυτό το μεγάλο αρχιτεκτονικό συγκρότημα σε ερείπια. Ακόμη και σε ερείπια τα λουτρά εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες από το μεγαλείο που εκπνέουν.


Βατικανό

Η Καπέλα Σιξτίνα πήρε το όνομά της από τον Πάπα Σίξτο (Sixtus) τον τέταρτο Della Rovere. Χτίστηκε μεταξύ 1475 και 1481 από τον Giovannino de Dolci σε σχέδιο του Baccio Pontelli. Η εκκλησία εγκαινιάστηκε στις 15 Αυγούστου 1483 και αφιερώθηκε στην Παναγία. Οι διαστάσεις του ναού είναι ίδιες με αυτές του ναού της Ιερουσαλήμ. Προοριζόταν για ιδιωτικός ναός για τους Πάπες, καθώς και για ειδικές τελετές αφιερωμένες στο 'Αγιο Πνεύμα. Επιπλέον εκεί διεξάγονταν τα Κονκλάβια όπου εξέλεγαν το νέο Πάπα. Οι τοίχοι είναι διακοσμημένοι από τους καλύτερους Τοσκανούς και Ούμβρους καλλιτέχνες της εποχής, όπως οι Boticelli, Signorelli, Cosimo Rosseli, Ghirlandaio, Perugino και Pinturicchio και οι τοιχογραφίες τους αριστερά και δεξιά του κτιρίου αναπαριστούν σκηνές από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη αντίστοιχα. Η οροφή ήταν μπλε και διακοσημημένη με αστέρια μέχρι να αναθέσει ο Ιούλιος ο δεύτερος στον Μιχαήλ 'Αγγελο να επαναδιακοσμήσει την οροφή. Ο Μιχαήλ 'Αγγελος δούλεψε την οροφή από το 1508 μέχρι το 1512. Το αρχικό σχέδιο του Ιουλίου του δεύτερου ήταν να ζωγραφιστούν οι 12 Απόστολοι, αλλά όταν αργότερα ανακάλυψε πως η δουλειά δεν ήταν αρκετά καλή, έδωσε το περιθώριο στον Μιχαήλ 'Αγγελο να δημιουργήσει όπως επιθυμούσε και έτσι προέκυψε το αριστούργημα αυτό. Γύρω από το κυρίως θέμα τη «Δημιουργία» που απεικονίζεται στην οροφή υπάρχουν επίσης ζωγραφισμένοι 7 προφήτες και μάντισσες της αρχαιότητας, γνωστές και ως Σίβυλες. Τα εννέα επεισόδια της Γέννησης που αναπαρίστανται στο ταβάνι διαχωρίζονται ιδανικά σε 3 κατηγορίες που σχετίζονται με την προέλευση του Σύμπαντος, του Ανθρώπου και του Κακού. Στην πρώτη κατηγορία βλέπει κανείς το Διαχωρισμό του Φωτός από το Σκοτάδι, τη δημιουργία του ηλίου και του φεγγαριού, το διαχωρισμό του νερού από τη στεριά και τη δημιουργία των ζώων. Σε αυτές τις τοιχογραφίες ο Θεός είναι ο μόνος πρωταγωνιστής. Στη δεύτερη κατηγορία τοιχογραφιών, θαυμάζει κανείς τη δημιουργία του 'Αντρα, της Γυναίκας και την αποπομπή από τον Παράδεισο. Στην Τρίτη κατηγορία, ανήκει η θυσία του Νώε, η Μεγάλη Πλημμύρα και η μέθη του Νώε (ήταν η πρώτη τοιχογραφία που ολοκλήρωσε ο Μιχαήλ 'Αγγελος). Το διάσημο Ignudi (γυμνοί νέοι) που ζωγράφισε ο Μιχαήλ 'Αγγελος σε κάθε γωνία των κεντρικών κασωμάτων σχεδιάστηκαν με βάση κλασσικά αγάλματα και αντιπροσωπεύουν την αποθέωση του ανθρώπινου κορμιού.

Οι ταπετσαρίες

Ο Πάπας Leo X των Μεδίκων αποφάσισε να δημιουργήσει ορισμένες ταπετσαρίες για την Καπέλα Σιξτίνα. Ανέθεσε την εργασία αυτή στον Raphael, ο οποίος έκανε τα σχέδια από το 1515 μέχρι το 1516 και τα έστειλε στις Βρυξέλλες, όπου ολοκληρώθηκαν με σκηνές από τις ζωές των Αγίων Πέτρο και Παύλο. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1524 και τοποθετήθηκε ακριβώς κάτω από τα φρέσκο του 15ου αιώνα.

Η ημέρα της Κρίσεως

Έπειτα από 20 χρόνια εργασιών για την οροφή της Καπέλα Σιξτίνα, ο Μιχαήλ 'Αγγελος επέστρεψε για εργασίες. Το 1534 ο Πάπας Clement VII κάλεσε τον Μιχαήλ 'Αγγελο προκειμένου να ολοκληρώσει τη διακόσμηση της Καπέλα Σιξτίνα με τη τοιχογραφία της Ημέρας της Κρίσεως. Μετά το θάνατο του Πάπα Κλεμέντιου ανέλαβε την ολοκλήρωση του έργου ο διάδοχός του Πάπας Paul III Farnese και οι εργασίες ξεκίνησαν το 1535. Η Ημέρα της Κρίσεως δημιουργήθηκε για το τοίχο της Αγίας Τράπεζας ως μία προειδοποίηση για την αδυναμία της ζωής και του κόσμου με σκοπό να διατηρήσουν οι πιστοί την πίστη τους. Το κεντρικό σημείο ιδιαίτερης σημασίας είναι η στάση του Χριστού απέναντι στους πιστούς και οι κινήσεις επίκρισης που κάνει. Οι νεκροί σηκώνονται από τους τάφους τους και έρχονται αντιμέτωποι με τον Κριτή Χριστό. Ο Χριστός δε δείχνει συμπόνοια για τους ταραγμένους Αγίους που τον περιβάλλουν κρατώντας τα όργανα του μαρτυρίου τους. Ούτε λυπάται τους καταραμένους τους οποίους εξορίζει στην κόλαση μαζί με τους δαίμονες. Ο Χάροντας που σπρώχνει τους επιβάτες της βάρκας του στα βάθη του 'Αδη και ο αιώνιος κριτής, Μίνωας, είναι δανεισμένη από την κόλαση του Δάντη. Ο Μίνωας έχει αυτιά γαιδάρου - στην πραγματικότητα πρόκειται για πορτρέτο του αυλικού Μπιάτζιο ντα Τσεζένα, ο οποίος είχε αποδοκιμάσει τις τοιχογραφίες. Η αυτοπροσωπογραφία του Μιχαήλ 'Αγγελου εντοπίζεται στο δέρμα που κρατάει ο 'Αγιος Βαρθολομαίος . Ο πίνακας αντικατοπτρίζει την πεποίθηση του ίδιου του καλλιτέχνη ότι είναι σημαντικό να υποφέρει κανείς για να πιστέψει στο Θεό.

Βασιλική του Αγίου Πέτρου

Η Βασιλική του Αγίου Πέτρου έχει μήκος 187 μέτρα. Το μαρμάρινο εσωτερικό της περιλαμβάνει 11 παρεκκλήσια και 45 βωμούς, πέρα από τα αναρίθμητα έργα τέχνης. Μερικά σώζονται από την πρώτη βασιλική, άλλα φιλοτεχνήθηκαν από καλλιτέχνες της Αναγέννησης και του Μπαρόκ, μεγάλο όμως μέρος της προσεγμένης διακόσμησης οφείλεται στη δουλειά του Μπερνίνι στα μέσα του 17ου αιώνα. Οι δύο πλαϊνές πτέρυγες, μήκους 76 μέτρων, συγκλίνουν κάτω από τον τεράστιο θόλο του Μιχαήλ 'Αγγελου. Το κεντρικό σημείο του οικοδομήματος είναι ο Παπικός Βωμός, κάτω από τον εκπληκτικό ουρανό του Μπερνίνι. Από τη Βασιλική μπορείτε να επισκεφτείτε τις Κρύπτες, το Θησαυροφυλάκιο και το Σκευοφυλάκιο του Αγίου Πέτρου ή να ανεβείτε στην οροφή για να απολαύσετε την πανοραμική θέα στην πόλη.

Ισπανικά σκαλιά

Από τα διασημότερα και πιο διαφημισμένα σημεία στη Ρώμη. Είναι φημισμένα για τους νεαρούς Ιταλούς που φλερτάρουν γυναίκες τουρίστριες και για τα τριαντάφυλλα που μοιράζουν. Η καλύτερη ώρα για να τα απολαύσετε είναι το απόγευμα όταν τα περισσότερα γκρουπ τουριστών έχουν φύγει και το φως του απογευματινού ήλιου δίνει όμορφες αποχρώσεις στα γύρω κτίρια.